Piłsudia

Dekiel Piłsudii - vide Poszukiwania. Nazwa:
Polska Akademicka Korporacja “Piłsudia”
Siedziba:
Wilno
Data powstania:
1926 r.
Barwy:
błękitnoszara – amarantowa – biała
Dewiza:
„Społem przez wytrwałą i uczciwą pracę ku chwale i potędze Ojczyzny”

Rys historyczny

‘Kartka z podziękowaniami dla Piłsudii z sekretariatu Marszałka Józefa Piłsudskiego, 1932 r.

Piłsudia została założona w 1926 r. Wobec odmowy władz Uniwersytetu Stefana Batorego zarejestrowania Korporacji pod nazwą „Piłsudia”, początkowo nosiła nazwę „Aquilonia” („Aquilania”). W 1931 r. Korporacja uzyskała zgodę Marszałka Józefa Piłsudskiego, co umożliwiło zmianę nazwy na “Piłsudia”.

Ideologia Piłsudii wyrażała się w nazwie jaką przybrała Korporacja. Podstawową rolę odgrywał kult osoby Marszałka Józefa Piłsudskiego. Poglądy polityczne członków Korporacji były różne. Niektórzy członkowie Piłsudii należeli do monarchistycznej Myśli Mocarstwowej, inni do lewicowego Legionu Młodych. Piłsudia należała do grupy tzw. korporacji sanacyjnych. W konsekwencji nie została przyjęta do Związku Polskich Korporacji Akademickich. W 1932 r. należała do grupy korporacji, które stworzyły sanacyjny związek międzykorporacyjny - Federację Polskich Korporacji Akademickich.

Pierwszym kuratorem Piłsudii z ramienia Senatu Uniwersytetu był prof. Julian Szymański. W roku akademickim 1935/36 funkcję kuratora pełnił prof. Ludomir Sleńdziński, a siedziba Korporacji mieściła się na ul. Uniwersyteckiej 1/4 w kamienicy na przeciw bocznego wejścia do rektoratu Uniwersytetu.

Korporacja współpracowała z Polskim Białym Krzyżem, Kołem Przyjaźni Polsko-Węgierskiej oraz zorganizowanym przez siebie stowarzyszeniem literacko-artystycznym “Leonardo da Vincii”.

Całkowita ustalona, choć niekompletna, imienna lista członków obejmuje 41 nazwisk, w tym siedmiu członków honorowych.

Po wojnie na przełomie lat 70-tych i 80-tych odbywały się spotkania grupy członków Piłsudii.

Lista członków

Poniższa, niekompletna lista członków Piłsudii obejmuje kilkadziesiąt nazwisk. Będziemy wdzięczni za jej uzupełnianie i korektę, przesyłanie danych biograficznych i fotografii członków korporacji (vide Kontakt), jak także za pomoc w poszukiwaniach materialnych śladów oraz wszelkich informacji o samej korporacji (vide Poszukiwania).

Członkowie honorowi

  1. Glabisz, płk, Filister honorowy Piłsudii [prawd. Kazimierz Glabisz (10 lutego 1893 w Odolanowie - 26 listopada 1981 w Londynie), działacz niepodległościowy, Powstaniec Wielkopolski, mgr praw UP, generał brygady WP, działacz sportowy, prezes Polskiego Związku Piłki Nożnej oraz przewodniczący Polskiego Komitetu Olimpijskiego, po wojnie na emigracji w Wielkiej Brytanii
  2. Stanisław Lorentz, (28 kwietnia 1899 w Radomiu - 15 marca 1991 w Warszawie) absolwent Gimnazjum Górskiego w Warszawie, student historii sztuki na Wydziale Filozoficznym UW, doktorat 1924, konserwator zabytków województwa wileńskiego i nowogródzkiego 1929-35, wykładowca USB 1935-36 (?), Filister honorowy Piłsudii, w latach 1936-39 i 1945-82 dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie, kierownik Dyrekcji Muzeów i Ochrony Zabytków 1945-51, od 1947 prof. UW, członek PAU 1949 i PAN 1952, ekspert UNESCO ds. ochrony zabytków, zaangażowany w sprawę odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie, odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej, poseł na Sejm PRL z ramienia Stronnictwa Demokratycznego 1965-69, pochowany na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim w Warszawie

    Józef Piłsudski, 1931 r. (?)

  3. Józef Piłsudski, (5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem - 12 maja 1935 w Warszawie) działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa Polskiego w latach 1918-1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, pierwszy marszałek Polski od 1920, dwukrotny premier Polski (1926-1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczypospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu, Filister honorowy Piłsudii

  4. Aleksander Błażej Prystor, (2 stycznia 1874 w Wilnie - 1941 w Moskwie) działacz niepodległościowy, członek Organizacji Bojowej PPS, a także PPS – Frakcji Rewolucyjnej, Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego oraz Polskiej Organizacji Wojskowej, w II RP podsekretarzem stanu w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej 1918-22, uczestnik wojny polsko-rosyjskiej 1920, minister pracy i opieki społecznej 1929-30 oraz minister przemysłu i handlu 1930-31, jeden z czołowych polityków sanacji oraz bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego (w tzw. grupie pułkowników), premier 1931-33, poseł na Sejm III kadencji z ramienia BBWR 1930-35, później senator IV i V kadencji z ramienia OZN-u 1935-39, od 1931 Filister honorowy Piłsudii, po wybuchu II wojny światowej schronił się na Litwie, po zajęciu Litwy przez ZSRR aresztowany przez NKWD 1940, zmarł w szpitalu więziennym na Butyrkach w Moskwie
  5. Ludomir Sleńdziński, (1889 w Wilnie -1980 w Krakowie) s. Wincentego, w latach 1909-16 student w petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Dymitra Kardowskiego, w 1920 wrócił do Wilna, gdzie zainicjował utworzenie Wileńskiego Towarzystwa Artystów Plastyków, prezes stowarzyszenia 1920-39, od 1925 szef katedry malarstwa monumentalnego na Wydziale Sztuk Pięknych USB w Wilnie, Filister honorowy Concordii, kurator i Filister honorowy Piłsudii, w czasie okupacji hitlerowskiej prześladowany przez gestapo i uwięziony w obozie ciężkich robót w Prawianiszkach na Litwie, po wojnie w Krakowie, szef katedry rysunku i rzeźby na Wydziale Architektury PK, prorektor i rektor Politechniki 1948-56, malarz i rzeźbiarz, pedagog; czołowy reprezentant nowego klasycyzmu, wystawy jego prac odbyły się w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych (1927, 1950, 1957), warszawskim IPS (1933) i Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych (1960), wielokrotnie na międzynarodowych wystawach organizowanych przez Towarzystwo Szerzenia Sztuki Polskiej wśród Obcych, a także w ekspozycjach urządzanych w Stanach Zjednoczonych przez Carnegie Institute w Pittsburgu, na Biennale w Wenecji (1926, 1932, 1936) oraz na Światowej Wystawie w Brukseli (1935), laureat PAU 1928 za “Portret żony z obrączką” (1925), złoty medal na Światowej Wystawie “Sztuka i Technika” w Paryżu 1937 za polichromowaną płaskorzeźbę przedstawiającą portret matki artysty. I nagroda w konkursie na dekorację sali obrad Sejmu 1927, I nagroda za projekt plafonu w Sali Balowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych 1937, w 1973 w warszawskim Muzeum Narodowym retrospektywna wystawa twórczości artysty
  6. Witold Staniewicz, (16 września 1887 w Wilnie - 14 czerwca 1966 w Poznaniu) prof. ekonomiki rolnej i polityki agrarnej, do 1931 prof. PL, minister reform rolnych w ośmiu kolejnych gabinetach 1926-30, poseł na Sejm z ramienia BBWR, od 1930 kierownik wydziału ekonomiki drobnych gospodarstw wiejskich Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego (PINGW) w Puławach, prof. USB 1931-39, w tym rektor USB 1933-36, kierownik sekcji gospodarczej Instytutu Naukowo-Badawczego Europy Wschodniej w Wilnie, Filister honorowy Piłsudii, od 1946 prof. UP, a następnie Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu
  7. Julian Juliusz Szymański, (10 maja 1870 w Kielcach - 8 czerwca 1958) absolwent medycyny na Uniwersytecie w Kijowie, tamże asystent w klinice okulistycznej 1891-98, uczestnik rewolucji 1905, uciekając przed represjami emigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie kontynuował pracę naukową, prof. Uniwersytetu w Kurytybie w Brazylii 1916-20, opublikował pierwszy w języku portugalskim podręcznik okulistyki, który ukazał się też w języku polskim (Okulistyka w skróceniu, 1920), od 1922 był prof. okulistyki USB, pierwszy kurator i Filister honorowy Piłsudii, senator i marszałek Senatu z ramienia BBWR 1928-30

Członkowie rzeczywiści

  1. Witold Bednarczyk, mgr praw, adwokat
  2. Aleksander Bogdanowicz, zegarmistrz
  3. Zygmunt Branicki,
  4. Henryk Cygankiewicz (od 1936 Cichankiewicz), c. 1926/27 Batoria (fuksmajor), później założyciel Piłsudii, członek Rady Naczelnej Myśli Mocarstwowej 1931
  5. Franciszek Chudy (po wojnie Chudecki), (1906-1999) absolwent Gimnazjum im. J. Piłsudskiego w Święcianach, członek Korporacji Aquilonia, brał udział w przekształcaniu Aquilonii w Piłsudię 1929 (?)
  6. Adam (Tadeusz) ? Ciszek,
  7. Bolesław Delimata,
  8. Wacław Drozdowicz, student medycyny USB, członek Korporacji Aquilonia, brał udział w przekształcaniu Aquilonii w Piłsudię 1929 (?)
  9. Bolesław Dziczkaniec, (26 maja 1902 w Lidzie - 30 października 1983 w Grajewie) obrońca Lidy przed bolszewikami 1918, student i absolwent 1934 medycyny USB, członek Korporacji Aquilonia, brał udział w przekształcaniu Aquilonii w Piłsudię 1929 (?), internista, dr med. (?), por. rez., w wojnie obronnej 1939 w 43 Pułku Piechoty, kpt. - szef służby zdrowia Okręgu Nowogrodzkiego AK, aresztowany i zesłany przez NKWD do łagru w Komi, od 1946 wojnie organizator służby zdrowia i lekarz w Grajewie, za obronę Lidy odznaczony Krzyżem Walecznych
  10. Henryk Fijas, dr
  11. Adam Filonik, mgr
  12. Ryszard Garbaczewski, ( - 1974 w Siedlcach) mgr, oficer WP, żołnierz AK, wywieziony do Rosji
  13. Henryk Giedrojć, mgr
  14. Greb, członek Korporacji Aquilonia, brał udział w przekształcaniu Aquilonii w Piłsudię 1929 (?)
  15. Grzymkowski,
  16. Franciszek Ibelhaupt,
  17. Kazimierz Kempiński, (1914-1989) mgr praw, adwokat
  18. Michał Korycki, (8 grudnia 1904 - marzec 1994 w Gdańsku) student medycyny USB, początkowo w Korporacji Vilnensia, później w Korporacji Piłsudia, dr med.
  19. Aleksander Lickiewicz, (1908 - 1960 w Olsztynie), absolwent Gimnazjum im. J. Piłsudskiego w Święcianach, członek Korporacji Aquilonia, brał udział w przekształcaniu Aquilonii w Piłsudię 1929 (?)
  20. Jan Janusz Jar-Łańcucki, (1910? - 2 stycznia 1977 w Monachium) z okolic Brześcia nad Bugiem, mgr prawa USB, działacz konspiracji w Wilnie, o od 1942 na Kielecczyźnie, aresztowany przez Gestapo i skazany na karę śmierci, więzień Auschwitz i innych obozach, po wojnie na emigracji w Niemczech, prezes Związku Inwalidów Wojennych PSZ w Niemczech
  21. Bolesław Łojko,
  22. Bazyli Mikoluk, lek. stomatologii
  23. Misiun, absolwent Gimnazjum im. J. Piłsudskiego w Święcianach, członek Korporacji Aquilonia, brał udział w przekształcaniu Aquilonii w Piłsudię 1929 (?)
  24. Zygmunt Ostrowski, ( - 27 listopada 1978) mgr prawa, adwokat
  25. Pakulienis,
  26. Jan Polikiewicz, lek. med.
  27. Wiesław Religo, mgr praw, adwokat (?)

    Eugeniusz Sapkowski, prawd. 1934 r.

  28. Eugeniusz Sapkowski, (22 sierpnia 1913 w Oranach w woj. wileńskim - 4 marca 2007) absolwent Gimnazjum im. J. Piłsudskiego w Święcianach, student prawa i absolwent 1937 prawa USB, adwokat

  29. Władysław Skowroński,
  30. Tadeusz Sląskowski, mgr
  31. Henryk Staniłka (Staniłko),
  32. Adam Swaradzki, rolnik
  33. Bronisław Tomecki, (1905-1994)
  34. W. Zawada, po wojnie na emigracji w Wielkiej Brytanii

Listę członków opracowano na podstawie:

1) Zbigniew Kuczyński, Lista członków Piłsudii, maszynopis,
2) materiałów archiwalnych z Archiwum Korporacyjnego,
3) wydawnictw encyklopedycznych i biograficznych oraz rozmów z rodzinami członków Korporacji Piłsudia.

Opracowanie: Bartłomiej P. Wróblewski
Opublikowano: 16 VII 2010 r.

Propozycja cytowania: Bartłomiej P. Wróblewski, Korporacja Piłsudia (Wilno), (na:) www.archiwumkorporacyjne.pl, stan 16 VII 2010 r.

About the Archive  |  Fraternities Museum  |  Contact  |   Polish © Fraternities Archive     Legal note  |  Site map  | 
Search    »
created by { re.PUBLIK }